Współcześnie obraz białego kolonisty stracił blask, a to, co najczęściej widzimy w kinie, dalekie jest od wyidealizowanych obrazów Sturgesa czy Forda. W literaturze kształt opowieści z Dzikiego Zachodu nie zmieniał się aż tak dynamicznie, rzadko nadążał za nowymi trendami X muzy. Z czasem stał się jedynie dla niej dodatkiem.

Przez dłuższy czas zastanawiałem się, gdzie w tym wszystkim ulokować najnowszą powieść Jakuba Ćwieka „Krzyż Południa. Rozdroża”. Książka rozpoczyna się spokojną opowieścią z południa Stanów, gdzie w klubie gentelmanów brzuchaci, popijający whiskey plantatorzy rozprawiają na temat sytuacji na froncie wojny secesyjnej, licytując się osiągnięciami dowódców, i wspominają stare dobre czasy potyczek z Meksykiem. Obrazek jak z „Przeminęło z wiatrem” czy z serialu „Północ – Południe”. Chwilę później klimat opowieści zmienia się diametralnie. Relacja z bitwy pod Gettysburgiem i początek powstania niewolników zostaje płynnie połączony z nowymi technologiami militarnymi, które forsuje prezydent Lincoln.

Tytułowy Jeremiah Cross, zwany Krzyżem Południa jest tylko jednym z elementów w układance, którą Jakub Ćwiek z kpiarskim uśmieszkiem zrzuca nam na głowę, lecz dopiero po zakończeniu lektury zaczynamy dostrzegać, co tak naprawdę szykuje nam autor. Dlaczego nie od razu? Bo w jednej książce mamy przekrój przez wszystkie etapy, jakie przeszła opowieść rodem z Dzikiego Zachodu. Autor droczy się pytając – a ten film widziałeś? No jasne, że tak – odpowiadam widząc oczyma wyobraźni Crossa z ironicznym wyrazem twarzy Clinta Eastwooda. Podobnych skojarzeń jest więcej, lecz opowieść sama w sobie pozostaje oryginalna, zwłaszcza, że wzbogacona w magię voodoo i tajemniczy metal, który wpada w ręce federalnych…

Jednak książkę odłożyłem z rozczarowaniem. Nie ze względu na dziury logiczne, warsztat literacki czy błędy redaktorskie. Jest bardzo dobrze napisana, ale wielowątkowość działa w tym wypadku na jej niekorzyść. To trochę tak, Drogi Czytelniku jakbyś po zjedzeniu przekąsek, został wyproszony z restauracji. Było miło, ale sytości nie doświadczyłeś. Właśnie tak jest z „Krzyżem Południa”. Zanim zostanie wydana druga część, połowa rzeczy, które są istotne dla fabuły, może zostać zapomniana lub zignorowana. Wątki polskiego inżyniera, zatrudnionego przez Lincolna czy Crossa w niewoli, są zaledwie szkicem i po prostu domagają się dopowiedzenia.

Po zakończeniu lektury, zamiast pełnego obrazu, mamy ramkę, bo skończyły się nam puzzle. Dla fanów powieści Ćwieka obietnica dobrej literatury zapewne wystarczy, bo autor pokazał, chociażby w „Kłamcy”, że potrafi dotrzymać danego słowa. Jednak czy „Krzyżem Południa” będzie potrafił zawalczyć o nowych sympatyków? Czas pokaże. Póki co, nucąc pod nosem „Dixie”, obejrzę po raz setny „Wyjętego spod prawa Joseya Walesa”.

---

Jakub Ćwiek "Krzyż Południa. Rozdroża",
Bellona, Runa, liczba stron 336, cena 29,90 zł